Auteursarchief: Margot van der Molen

Bloos jij ook weleens? Experts leggen uit waar die rode kleur vandaan komt

We blozen allemaal weleens: tijdens een belangrijke vergadering of als je net die leuke man of vrouw tegenkomt terwijl je net alles uit je handen laat vallen. En hoe meer je erover nadenkt, hoe erger het wordt. Maar waar komt die rode kleur vandaan en wat kun je ertegen doen?

Volgens Peter de Jong, hoogleraar Experimentele Psychopathologie aan de Rijksuniversiteit Groningen wordt blozen uitgelokt doordat je je plotseling bewust wordt van het feit dat iemand anders in de gelegenheid is jou mogelijk negatief te beoordelen. “Er kan dan voor je gevoel sprake zijn van een sociale dreiging voor je reputatie, omdat je bijvoorbeeld iets sufs zegt of omdat je bang bent dat je iets stoms doet.”

Blozen hoort bij sociaal gedrag, zegt De Jong. “Het feit dat we alleen blozen op zichtbare delen van ons gelaat en mannen niet bij de baardgroei, zegt eigenlijk al genoeg.”

Volgens de hoogleraar is het daarom redelijk om te veronderstellen dat blozen wel degelijk een functie heeft. “Als je bloost, dan rekenen mensen je jouw gedrag je over het algemeen minder aan”, legt De Jong uit. “Je hebt dan wel iets stoms gedaan, maar door te blozen laat je zien dat je je daar zorgen over maakt. Die blos maakt duidelijk dat je het kennelijk erg vindt wat je hebt gedaan. En dat kan op sympathie rekenen.”

Ongemakkelijke situatie

Maar wat veroorzaakt nu precies die rode kleur? “Blozen is in principe een fysiologische reactie, die eigenlijk alleen bedoeld is om de huid te koelen”, zegt Frank van Marwijk, sociotherapeut en lichaamstaalexpert.

Behalve bij koorts of inspanning treedt dit ook op bij gevoelens als onzekerheid en schaamte. De bloedvaatjes in je gezicht, hals en borst verwijden zich waardoor de doorbloeding toeneemt, met rode wangen tot gevolg. “Tegelijkertijd voel je dat ook. De kans is groot dat je een golf van warmte door je lichaam voelt gaan op het moment dat je denkt dat je rood wordt.”

“Op het moment dat je denkt dat je gaat blozen, zal je ook gaan blozen. En zodra je je bewust bent van je rode kleur, zal je je nóg drukker maken.”

Rood kleuren doe je dus ook in een psychologisch ongemakkelijke situatie, aldus Van Marwijk. “Als het bijvoorbeeld misgaat tijdens het spreken in het openbaar of terwijl je de mist in gaat tijdens een belangrijke vergadering.”

Volgens de lichaamstaalexpert is er al snel sprake van een vicieuze cirkel. “Op het moment dat je denkt dat je gaat blozen, zal je ook gaan blozen en zodra je je bewust bent van je rode kleur zal je je nóg drukker maken over wat mensen denken.”

Blozen als sociale overtreding

Het is een paradox, zegt De Jong. “Als je vindt dat je niet hoort te blozen omdat assertieve mensen dat niet doen, dan zal je juist eerder gaan blozen. Het gevoel te blozen voelt dan als sociale overtreding, waardoor juist dat gebeurt waar je zo bang voor bent.”

“Dat kan zelfs zover gaan dat mensen met bloosangst op een gegeven moment niet meer durven te spreken in het openbaar of geen contact meer durven zoeken met die ene leuke jongen. Gevolg is ook dat je je meer zult focussen op het feit dat je rood wordt en minder op wat je echt moet doen. Je zal daardoor slechter gaan presteren, waardoor je nog onzekerder wordt.”

“Weet dat mensen die blozen vaak juist sympathieker worden gevonden.”

Volgens Van Marwijk is het goed om te beseffen dat je jezelf eerder rood voelt worden dan dat anderen het zien. “En weet dat mensen die blozen vaak juist sympathieker worden gevonden. Door je gevoelens te laten zien maak je duidelijk dat iets je niet onbekommerd laat.” Als advies geeft hij dat het beter is het blozen te accepteren dan heel erg je best te doen het rood worden te voorkomen. “Als jij echt denkt: ik vind het niet belangrijk, dan is de kans groter dat die rode kleur wegblijft. Stop met je te schamen om het blozen, dan stopt ook het blozen.”

Maak oordeel van anderen minder belangrijk

Daarbij zal de ene persoon sneller blozen dan de ander. Dat heeft weer te maken met hoe snel iemand zich ongemakkelijk voelt. Wil je iets doen om het blozen zoveel mogelijk tegen te gaan? Richt je dan zoveel mogelijk op wat je moet doen.

“Dat noemen we ’taakconcentratietraining'”, vertelt De Jong. “Let niet op het blozen, maar op de boodschap die je wil overbrengen. Negeren en accepteren is een goede slogan die je voor jezelf kunt handhaven.” Daar kun je volgens de hoogleraar al mee beginnen door te denken: ik wil liever niet blozen, dus ik focus me op wat ik moet doen en als ik toch bloos, negeer ik dat.”

Het zal daarbij helpen als je het oordeel van anderen minder belangrijk maakt. Daarnaast is het goed het blozen te normaliseren en te relativeren, want blozen doet iedereen weleens. En die rode kleur wordt pas negatief opgevat op het moment dat je het gevoel hebt dat je geen onzekerheid mag tonen, terwijl ook daar iedereen weleens last van heeft.

Daarbij speelt leeftijd ook een rol, denkt De Jong. “Als puber maak je je nog heel erg druk om wat mensen denken. Daarbij kom je vaker in nieuwe situaties terecht op school of op de werkvloer en kom je dus met onverwachte situaties in aanraking. Maar hoe ouder je wordt, hoe minder druk je je maakt om wat mensen denken.”

Ontwikkelingen binnen Psy-GO!

Graag brengen we u op de hoogte van het volgende; na ruim 11 jaar gaat Ellen Prins, één van de drie oprichters van Psy-GO!, afscheid van ons nemen. We zullen Ellen gaan missen. Marcel en Margot gaan de praktijk met dezelfde betrokkenheid die Ellen heeft voortzetten. Ellen zal  eind december stoppen met haar werkzaamheden voor Psy-GO! Gelukkig gaat zij nog niet helemaal stoppen in haar vakgebied. Zij zal als buitenpsycholoog, onder haar eigen naam, haar werkzaamheden voortzetten. Tevens zal zij als supervisor voor psychologen in opleiding tot cognitief gedragstherapeut en GZ psychologen in opleiding blijven werken. Mevrouw Sascha Backx, GZ-psycholoog, zal per 4 oktober a.s. starten als nieuwe collega bij Psy-GO!

Ik heb in 2010 samen met Margot van der Molen en Marcelle van den Bergh aan de Psy-GO!-wieg gestaan. Psy-GO! is vanuit enthousiasme, hard werken en liefde voor het vak uitgegroeid tot een gezonde praktijk waar we trots op zijn en die op de kaart staat in Breda en omgeving. Na heel veel mooie, soms pittige, interessante, indrukwekkende, verdrietige, grappige, pijnlijke, leerzame en boeiende gesprekken, met zoveel verschillende cliënten, is het voor mij tijd voor een iets andere formule. Dus met gepaste trots en ook een beetje pijn in het hart neem ik vanaf eind december afscheid van mijn maten; Margot en Marcel, van mijn collega’s; Willemien, Jolijn, Rosali en Sascha en van u, de o-zo belangrijke verwijzers; huisartsen, praktijkondersteuners GGZ en uw assistentes en dank ik iedereen voor de samenwerking. Hele hartelijke groet, Ellen Prins